De Zelfstandigenwet komt eraan — en de wijkverpleging past er niet in

Op 1 oktober stuurde minister Aartsen de Zelfstandigenwet naar de Tweede Kamer. Daarin zit een nieuwe toets die moet bepalen of iemand terecht als zelfstandige werkt, of eigenlijk in dienstverband hoort.

Het opvallende zit niet in de wet zelf, maar in wat het ministerie van SZW er zelf al bij zegt: het acht onwaarschijnlijk dat verpleegkundigen aan die toets kunnen voldoen. Niet een criticus, niet een belangenclub — het ministerie dat de wet schrijft. Juristen zetten daar inmiddels een tweede kanttekening naast: het wetsvoorstel kan de onzekerheid voor zorgverleners eerder vergroten dan verminderen.

Wat er ingaat, en wanneer

Beoogde ingangsdatum is 1 januari 2028. Dat voelt als ruim op tijd. Maar de toets zelf bouwt voort op dezelfde elementen die nu al meewegen bij een beoordeling: rooster, vervanging, aansturing. Wie daar nu al niet op orde is, wordt na 2028 niet ineens beter beoordeeld — de lat gaat omhoog, niet omlaag.

Waarom juist wijkverpleging kwetsbaar is

Het werk zelf maakt het lastig. Je werkt met roosters die op de organisatie zijn afgestemd, binnen protocollen die de kwaliteit van zorg moeten waarborgen, vaak voor cliënten die je al langer kent. Dat is precies waar een toets op zelfstandigheid moeite mee heeft: de praktijk van goede zorg en de praktijk van aantoonbare zelfstandigheid trekken niet automatisch dezelfde kant op.

Daar komt een onderscheid bij dat het ministerie van SZW zelf heeft bevestigd: de nieuwe "veilige haven" uit de wet geldt niet voor zzp'ers die binnen de muren van een instelling werken, zoals een ziekenhuis, verpleeghuis of de gehandicaptenzorg. Daar is volgens SZW te weinig vrijheid om het werk zelf in te richten. Over ambulante zzp'ers, zoals in de thuiszorg, wijkverpleging en Wmo-ondersteuning, zegt SZW niets; de bron gaat alleen over die intramurale uitsluiting.

Wat je nu al kunt doen

Wachten tot 2028 is geen strategie — de toets die er dan aankomt, meet dingen die je nu al kunt aanpassen:

1. Beschikbaarheid doorgeven in plaats van ingeroosterd worden.

2. Zelf regelen wie je vervangt bij ziekte, in plaats van dat de organisatie dat doet.

3. Een overeenkomst die beschrijft wat er werkelijk gebeurt, niet wat op papier het mooist staat.

De korte versie

De wet is er nog niet, en ook juristen waarschuwen dat ze de onzekerheid voor zorgverleners eerder vergroot dan wegneemt. Wat al wel vaststaat: wijkverpleging als zelfstandige gaat onder deze toets lastig worden, en SZW zelf acht het onwaarschijnlijk dat verpleegkundigen aan de toets kunnen voldoen. Wie nu zijn dossier op orde brengt, loopt niet achter de wet aan maar voor.

Benieuwd hoe jouw situatie ervoor staat? Doe de zelftest — acht vragen, twee minuten.

Vraag stellen over dit onderwerp →